Agahdarî

Piştî rakirina Ava Sipî li ser çehvê min î çepê di 4.5.2021 nabê ez 10 roja bixwînim û bersivên nivîskî bidim. Rewşa min baş e.

Ji wer e xweşiyê dixwazim.

Nach der Kataraktoperation  (Grauer Star)  an meinem linken Auge am 4. Mai 2021 soll ich 10 Tage lang nicht lesen, daher kann ich Ihre E-Mail- und Facebook-Nachrichten nicht beantworten. Es geht mir gut.

Danke.

husseinhabasch@gmx.de

DR. ŞÊXO M. OMER ŞÊXO (1945 – 24.04.2021)

Doktorê fîlosofiyê di zanistiyên têknîkî de Şêxo O. Şêxo ji Meydana, gundê Gewenda îro li Mosko ev cîhana li şûna xwe hêşt, piştî me ji banû, hevjînê Tanya Şêxo ev şîne agahiya bihîst.

11.04.2021 min vîdoyoyek jê re şand, tavilê jî besiv hat, got „nexweş im, deh roj in di nexwaşxanê de me“

Tu bi korona ketî, ez pirsîm, te xwe aşlenekiribû? 

„Erê, aşlekirin dereng bû? Got „têlêfon qedexe ye li nexwaşxanê“

Min xatirê xwe jê xwest û daxwaza hevdîtinê li Mosko yan li Bonnê kir.

Me çend caran têlêfon Tanya kir li rewş ê dipirsîn, ta îro dengê kelgirî jê hat û hêstir bi çehvên me xistin.

Rêya te vekrî be ŞÊXO – dostê bêtirî 60 salî – li wê cîhanê, ciyê te biheşt be, ji malbat, xizim û dostên te re serxoşî û aramî.

Bonn, 24.04.2021

Husên û Gêlas Hebeş

Rojavaya hov

Ez vê helbestê bi wergera kurdî, elmanî û bi orîgînala rûsî belvadikim, piştî helbesvanê dost rêdana belavkirinê bi spasdarî da min. Ez bawerdikim xwandina vê berhemê wê ji pir kesan re balkêş bê.

Husên Hebeş

Vjaçêslav Kûprîjanov

Li wê dera dûr

ew tevda Ewropa ye

li kuderê sêrb distirên “Tamo dûr e”

li kuderê îngilîz avjeniya tevdayî Îngilîstanê berv Emerîka dikin

li kurderê fransî rojane bikoralî Bestîlê bidestdixin

li kuderê êspanî hildiperin û tola talankirina Ewropa vedidin

li kurderê elman kaxetan jihev vediqetînin û bo tendirustiyê dibezin

li kuderê swêserî heryekî quleke xwe di pênêr de heye

li kuderê holendî li hêviya êrişa donkîxota ne

li kuderê swêdî herin seredana danîmarkiyan bikin

li kuderê îtalî bi lingekî xweyî tenyayî hilpekin

li kuderê polonî ku hîn hindanebûne

li kuderê tirk bihêminî Bîzentiya xwe ji nû ve avadikin

lê rûs li kuderê ne

li gihderan weresdikin

û tevî wê jî

dixwazin li vê Ewropayê bin.

Husên Hebeş ji rûsî wergerand kurdî

Вячеслав Куприянов

ДИКИЙ ЗАПАД

Там далеко
это всё там европа
где сербы поют «тамо далеко»
где англичане всей англией плывут в америку
где  французы хором ежедневно берут бастилию
где испанцы танцуют и мстят за похищение европы
где немцы перебирают бумаги и бегают на здоровье
где у швейцарцев на каждого своя дырка в сыре
где голландцы с надеждой ждут нашествия донкихотов
где шведы ходят в гости к датчанам
где итальянцы прыгают на своей одной ноге
где поляки еще не згинели
где турки тихо воссоздают свою византию
где македонцы добро дошли до индии
где русские
всем мешают
и все же хотят быть

этой европой

Wjatschslaw Kuprijanow

Wilder Westen

Weit weg dort 
das ist alles Europa
wo die Serben «Tamo daleko» singen
wo die Engländer mit ganz England nach Amerika segeln
wo die Franzosen täglich im Chor die Bastille erstürmen
wo die Spanier tanzen und Rache für den Raub Europas nehmen
wo die Deutschen Papiere sortieren und für die Gesundheit laufen
wo bei den Schweizern ein jeder sein Loch im Käse hat
wo die Holländer hoffnungsvoll die Invasion der Don Quijotes erwarten
wo die Schweden die Dänen besuchen gehen
wo die Italiener auf ihrem einen Bein hüpfen
wo die Polen noch nicht verloren sind
wo die Türken im stillen ihr Byzanz wiederaufbauen
wo die Russen

überall stören

und doch dieses Europa sein wollen

Merbendên baskanî

Serbestî li ser

baskên payîzê di paş

asoyê re difire,

dûr berv başûrê…

Rêzên çiyan

li ber çehvên min giran dibin.

Ewrên bi berfê barkirî

jordanî dadikevin wek perdeyeke temanî…

Ez ji sariya tenêtiyê natirsim.

Ez dexsê bi nedawiya

firîna balindeyan nakim.

Her balinde bi xwe jî ne serbest e –

ref merbenda wî ye.

Georgi Konstantinov, 1943, Bulgarya

Translation into Kurdish by Hussein Habasch

Îthaka 674 See weekly the Poem of the Week

Excellent poetry from all over the world in English, Spanish, Dutch and in Arabic, Bangla, Bulgarian, Chinese, Farsi, Filipino, French, German,Greek, Gujarati, Hebrew, Hindi, Icelandic, Irish Gaelic, Italian, Japanese, Kurdish, Macedonian, Malay, Polish, Portuguese, Romanian, Russian, Serbian, Sicilian, Tamil:  http://www.point-editions.com

Гоерги Констатинов

Kurdona-Mutation

Vîrûsa kurdî ya timî Kurdona-Mutation e. Ti derman jê re natê dîtin, jiberku kargehên teqîkirinan (tecrubeyan) bi serokatiya pir rêxistinên kurdî taserî biçalakî dixebitin û encamên karên wan ji sedîsed hukardar in, ew kanin gelê kurd ta roja nemanê jî pê aşlebikin.

Kî ji berpirsan kane bivajayî naveroka van rêzên lijor bixebite û weha bi zeverî di xizmeta gelê me yî qehreman de be, ku ez werime çehvên wî/ wan maçbikim û jê re bibim arîkarar?

Bi hêviya rojên geş bona serberziya gelê me.

03.03.2021

Husên Hebeş

Ev wêneya li ser sûra bajarê Amedê ye

An International Bilingual Poetry Anthology

BRIDGING THE WATERS  III

Co-published by Korean Expatriate Literature & Cross-Cultural Communications New York USA 2020

Ev Anthologiya sisiyê ya helbestvanine emerîkanî (34), koryayî (27) û navneteweyî (61) ye, di roja 16.02.2021 de ji Wîlayetên Emerîkanî Yekbûyî (WEY) gîhîşte min.

Ew bi bergekî ciwan û bi dexistineke hêja bi zimanên emerîkanî/îngilîzî û koryayî hatiye belavkirin, (601 rûpelên navîn).

Wêneyekî biçûk û kurte jînenigariyeke her helbesvanekê/î li gel du helbestan tê de çapbûne.

Şansa me kurdan jî hebû, ku di rûpelên 265 – 269 ji min re hatine terxankirin.

Rêdektoriya vê berhemê bi hevkariya Yoon-Ho Cho û Stanley H. Barkan e.

Ev çapaniya ji Anthologiya II tekûztir e. Ew di roja 13.09.2018 de ji min re hat.

16.02.2021

Husên Hebeş

husseinhabasch@gmx.de

Übersetzung

Lieber Germain,                                                

die Übersetzung dieses Gedichts „Uhrmacher für Regenbogen“ war mir eine Freude, zwei Tage zuvor brauchte ich zwei Tage, um eine Zeile (nur 9 Worte) von Gatha 29.2 von Avesta ins Kurdische zu übersetzen. Das Avesta ist eines der wichtigsten Kulturdenkmäler der Menschheit. 

Die Gathas sind mehr als 3000 Jahre alt. Nach jeder erfolgreichen Übersetzung werde ich der glücklichste Mensch der Welt. So ist es die Kraft und das Geheimnis der Poesie.

Liebe Grüße

Hussein, Bonn, 02.02.2021

Wergerandin

Hêja Germain                                          

Wergerandina vê helbestê „Katijmêrçêkir bo keskesorê“ ji min re şahiyek bû, berî du rojan ez  mijûlî tecemekirina malka 2 ji Gathaya 29 ya Zerdûşt bûm, ew malka ji 9 peyvan bû, min ji zimanê Avesta wergerand kurdî. Avesta yek ji giringtirîn peykerên çandî ya mirovatiyê ye.

Gatha berî 3000 sal hatiye gotin û paşê nivisîn. Piştî wergerandina her malkêkê ez xwe bextwartirîn mirov dibînim li vê cîhanê.   Ev e hêz û nihêniya helbestvaniyê.

الترجمة

عزیزی گێرمەن

تەرجمة هذه القصیدة „صانع الساعة لأجل قوس القزح“ کانت سعادة لی. قبل یومین کنت منهمکا بترجمة البیت الثانی من گاتها ٢٩ ل زەرەدوشت. البیت الشعری یتکون من تسع مفردات، ترجمته من اڤستا إلی الکردیة استغرقت یومین. یعتبرأڤستا من أهم الروائع الأدبیة والدینیة والفلسفیة فی تاریخ الثقافة الإنسانیة.

گاتها تلیت کأناشید وأدعیة للإله أهورا مزدا قبل ثلاثة آلاف سنة ودون ما تبقی منها بعد ذلک. بعد ترجمة کل بیت من اللغة الأڤستیة ألی الکردیة أشعر أننی أسعد إنسان فی هذه الدنیا. هذه هی قوة الشعر، هذا هو سر الشعر.

تحیاتی

حســـین

Foto: D. Weisman

Jikuhatina (Etymologie) peyva hêz

Jikuhatina, (Etymologie) hêz *

hêz   birs, birsit, nihêm, nêro, wize, zux FTS, 438, quwet, taqet ere, tabişt, wize FHB, 1016  xurt , ew pîr bûye, ~a wî ne mayî, ew keçeke bi ~ e, hêzdan,  xwe dbj bihêzkirin, …wî got ev îşê min e, ~da xwe û wek rawirekî li avê raperî û dirêjî masî kir RC, h 4 r 4, ji FGd, bi hew hêz,1112,  bi za hêz’e, 86, hêz di ferhengên kurdî din de jî heye. FKI jî ew rast şirovkiriye, 253, carna ew kurte etzmologiyê jî dinivîse, lê li vir natê dîtin.

hêz av hazj,.g. V (hez) ’sich bemächtigen’ dn za1), zaz-2), perf zaz- ai sáhate, bi yonanî jî heye, girftan, giriftar, AiW, 1795 hêz bi fa nîro, twan. Ferhenga ЦЭСКЯ, 439 jikuhatina hêz, hîz ji DKF, 457 biriye, xwediyê wê îranzan Tsabolov, R. weha etymolojiya wê tomarkirî *haza- av. hazah, ai sahas- nivisiye, ango jêdera wî ne Aiw ye, wî ew wek peyveke îraniya kevn (îk) daye zanînin, ew yeka jî erênî ye û wateya hêzbi rûsî ’сила, мощь rast ravekiriye, lê hîz ne peyveke ciyok e ji hêz re, du wateyên wê din hene.

* Ev kurtelêgerîna di ber wergera Gathayên Zerdûşt re hatiye nivisîn, dema min wateya peyva avestayî haz– (hazacā) di 26.01.2021 zanî, tavilê peyva kurdî hêz hat bîra, tevîku ez bi haz– re di roja 25.01.2012an bûm aşna, lê berî 9 salan hêza kurdî ne hat bîra min û wê demê ez nû hînî bikaranîna ferhenga AiW dibûm, ku bi 53 pîtên aramî hatiye çapkirin. Serketina min ya wê demê ew bû, ku ez rastî ravekirina peyvên Gatha bêm.

26.01.2021

Husên Hebeş

Jêder û kurtayî

ai  alt indisch, av  avesta, dbj  destebêje, dn  dema niha, fa  farsî  g  gathî-avestî,hejmar, hew  hewamî, j  jungAvestisch  mê  navdêrê mê,  perf  perfekt, pü Pahlawi Übersetzung,  r  rûpel,  V  vokativ, za  zazayî.

AiW. Altiranisches Wörterbuch, zusammen mit den Nacharbeiten und Vorarbeiten, von Christian Bartholimae, Walter de Gruyter, Strassburg, 1904 (rep. Berlin. New York, 1979)

DKF – Jaba, A. Dictionnaire kurde-françias. St.-Peterbuog, 1879

FHB. Hejar, Henbane borîne, Ferhengî Kurdî Farsî, întşarat seda w sîmay cimhurî îsalamî Îran, çapî duwem1376

FHd. Hebeş, Husên Ferhenga Hogir, Kurdî – Kurdî, (destnivîs)

FKÎ. Chyet Michael, Kurdish – English Dictionary, Ferhenga kurmancî – înglîzî, Yale University, 2003

FTS  Ferhengî Tahêr Sadq, ferhengî hawwatekanî kurdî, Silêmanî –Kurdistan, 1998

FZK  Kocadag, Çeko  Ferheng Kirmanckî (zazakî) – Kurmancî, Kurmancî – Kirmanckî (zazakî), weşanên Komkar, Berlin, 2010

RC. Ronahî, Supplément Illustré de la Revue Kurde Hawar, 1. Nîsan 1941 adar 1945, çapxana Sebatê, Tereqiyê, Şam.

WHK Wişename, Horamî – Kurdî nawerast, dane Cemal Hebîb alah (Bêdar), Hewlêr, 2010

وشەنامە، هۆرامی – کوردیی ناوەڕاست، دانەر جەمال حبیب الله (بێدار)، هەولێر، ٢٠١٠

ЦЭСКЯ Этимологический словарь курдского языка, Цаболов, Руслан Лазаревич, Mоскова, t. 1, 2001, t. 2, 2010  t. 1, 2001, t. 2, 2010 

Foto: HH

husseinhabasch@gmx.de

Efrîn5

Efrîn

tu birîneke vekirî yî

li tena mirovatiyê

kelemek e di çehvên

berpirsên kurdan de

عفرین

هم یقطعون

… „والزیتون“

والقرآن

والإله

Efrîn

tu pîroztirîn heyîn î

li dunyayan

bergiriya taserî yî

di dil û hestên

dilsozên xwe de

21.01.21

Husên Hebeş

Foto: Faridon Ebas