Helbestvanê çînî Ouyang Jiyanghe

Ev wergera pêşkêşî cana rehmetî Beşîr Muşîr e

Pêşgotin, wergerandin ji elmanî û foto:

Husên Hebeş

 

„Lîrîk cihê xwe di peristgehê de dibîne. Helbestên yekemîn li Çîna di peristgehê de hatine xwandin“ weha Profesor Dr. Volfgang Kubîn, yek ji sînologên navadar bi pêşkêşkirina helbestvanê çînî yê naskirî Ouyang Jiyanghe di roja 25.1.2011 de li kenîseya zanîngeha Bonnê destpêkir; ew kenîseya ku L. v. Beethoven tê de li Orgenê dixist. Weha me guhdarî helbestên çînî û wergera wan a elmanî kir; çi heydedan bû!

V. Kûbîn helbestvaniya çînî kevin û nû rind nasdike û berhemên pir helbestvanên çînî wergerandine zimanê elmanî, ji bilî berhemên xwe yên zanistî liser lîtêretûra çînî û dîroka wê. Pir caran di hevdîtinên me de, çi li civînên Yekitiya Nivîskarên Elman – Pişka Bonnê – yan di pêşkêşkirina helbestavanên çînî de di êvarên helbestxwandinê de ew vê rastiyê dubaredike, ku helbestvaniya çînî bi dijwarî tê têgihêştin, tevî çiqasiya pirskirinê ji helbestvan û rexnevanên çînî jî, lema jî dema ew ji çînî werdigerîne, rastî wê bêbersiviyê tê di wergerê de. Belkî ew bêbersiviya jî ligor dîtina min fersendeke baş e ji xwandevanan re, ku ew bersivina ji xwe re bibînin, yan di cihanine dine ramanî, fîlosofî û hunerî kevin; ma ne ew jî yek ji peyama helbestvaniyê ye?Wergera min jî ji elmanî ne weha sanahî bû, lê di ber wê nesanahiyê re ez bêtir bi helbestan ve hatime girêdan, min xwest ez di jiyana wan a nedîtî de bijîm û hinek ji fîlosofiya helbestvanî û awaya bîrkirina O. Jiyanghe ya hunerî û êstêtîkî nêzîk bibim, ew ji min re geşteke wergeranî taybetî bû.

Ev helbestina min ji dîwana „Schnellimbiss“ (Xwaringeha Serpêyî), ji helbesta dirêj „Rondikên Tac Mehel“ vebrajtin, bê guman piştî erêkirina hevpîşeyê min V. Kûbîn.

Rondikên Tac Mehel

(Die Tränen des Taj Mahal)

(perçene vebrajtî ji poemê)

1

(Tränen, die kein Gott geweint hat, sind keine

Tränen, wert zu fließen).

Rondikên ne jibo girîna Xwedê bin, ne rondik in,

ne hêjayî herikînê ne.

Erê, bayexdariya herikînê, ne di tevahiya rondikan de ye.

Li Hindistanê cîherk bi saya rondikan şên e,

ew ne hewcedariya avdanê ye,

weha jî çawa rondikên Xwedêyekî

ne hewcedariya tirumpên avê ne, weha jî çawa bê gotin

ku erdhişkayî karê eylo ye.

Eger rondik kanibin bi hev re liser erdhişkiyê biherikin,

weha wê rind be.

Rondik difirin, ew eylo bêzardikin,

raman û tenahîya wî.

Monologa eylo têvedana pêlan e.

Ma çi liser pişta wî ye, ew kane bi kenaran gîhne

û bibe kevnarî?

Avên cîherkê li esmên diherikin.

Reh, pîk, pel sêcarkî kûrên dijçavî ne,

dijçaviya herikînê.

Roj, erd û dilê mirov sêcarkî lal in,

çelmisîne

jiber rondikên liser mezinahiya dilekî biçûk

û hîn biçûktir ji xwe bêtir dibe,

ku rê dide liser jibîrkirina xwe

û eznebûnê.

Şeveke kehremanberî di rondikekê de cîwar bûye;

ew rondika dilê esmên e, dilekî tevî biçûk.

2

(All diese Tränen vom Altertum bis heute fließen

in meinem Auge)

Ev rondikina hemî ji kevnariyê de û ta niha,

di çavê min de diherikin

weha hêmin, bo bêhnekê.

Ev rondikên rûmetdar ne rêdanvanên herikînê ne;

mixabinî ye ji wê yekê re.

Ev hemî kaseyên mişt ji avê bes in bo

herikînê, belê, belkî naxwazin bên

bikaranîn bo rondikên deryayê.

Ev hemî rondikina, ewên ji tawûsê pîroz hatine,

liser perdêla wî hatinehev,

hîn liçavrêya pervekirinê ne;

ev candizên rondikan,

ev dilbirrîna rondikan, ev rondikên bê jan.

Ev rondikina hemî, yên ji girîna Xwedêyan,

ji girîna pêşiyan û ji girîna me ya îro û paşê,

diherikin ji çavên kesekî,

ku ew carekê şaş çûye.

3

(Tränen wollen fliegen. Werden sie Adlerflügeln

anvertraut)

Rondik dixwazin bifirin. Ewê bi baskên eylo

bawerbin

yan bi firîna balafireke Boeing 767 li tenişta

abûriya pirpêşketî? Bi dirêjahiya herikîna 3000 km

ji rondikên kevin ji Pêkînê

bi esmanê Neu-Delhî de. Dem serê xwe hiltîne, em di

rewanên xwe de cotsêberê erxêologiyê ne,

sor û sipîyên Rojhilatê,

ew kanin ji çapikiya dêng bêtir, ew kanin

ji nişkava lerzîna

ecayêbeke xwedêyî hestbikin? Em kanin

bi çavên eyloyekî rojavayê bibînin,

ewa mîna ewrekî di deryayê de

hindadibe?

Ma cîherk kane di sala 2009-an de

di ser bûsteke keskesorê re

li esmên biherike, biherike ta sala 1632-an?

Gavê derya di dema firînê de

wek nivînekê diheze,

gavê kesên îroyî di kûranîya esmên de

dikevin xewê

ma kalepîr wê kanibin

bi carekê ji xewê rabin, ji barîna tava rondikan

di ser rûyê esmên re ji xewê rabin, bi çirîkeya çivîkan

ji xewê rabin, rabin ji tenahîya xewrabûnê

û ji tenahiya rêya eylo?

Eyloyo! Raweste: balfir dixwaze lwîsbibe.

Di navbera jor û jêr de

çiya û çem hinekê rûyên xwe digewrin.

 

Bi kurtî liser helbestavn

Ouyang Jianghe helbestvan û rexnavanekî çînî naskiriye, ew sala 1956-an li Luzhou, provînsa Sichuan hatiye dinê. Die dema Şoreşa Çandî de, piştî temamkirina xwandina dibistanî wek adetê wî dişînin, ku li nav erdan bixebite, weha ew çend salan şetlên çayê diçîne. Di dema xwandina zanîngehî de dibe yek ji bingedaniyên yekitiya helbestvanên genc a Sichuan a ne fermî.

Çawa ji çavkaniyên min bi elmanî xwandine dixuye, ku Ouyang Jianghe yek ji helbestvanên tewrî ntêlêktuêl e li Çîna ye, ew xwediyê zimanekî hêzdar e û cihê xwe bi serbilindî di rexnevanîya lîtêretûrî çînî de girtiye. Ew yek ji pênc halbestvanên navdar e, yên bi navê koma „Sichuan-Wu-Junzi“ (Pênc xanedanên ji Sichuan) xwe dane nasîn. Taybetmendiya wî ya helbestvanî ew e, ku ew „ bi rêya mêtoda helbesta çêrokî, dirêj ew çêliya arîşeyên hevdemê dike“. Wî bêtirî sed û pêncî helbestên weha belavkirine û bêtirî sîh bendên rexneyî. Berhemên helbestvan bi pir zimanan belavbûne. Ji salên 1993 ta 1997-an li DYA jiya û şeşmehekê jî mêvan bû li Ekademiya „Schloß Solitude“ li Stuttgart, Elamaniya. Niha helbestvan li welatê xwe, li bajarê Pekînê dijî.

Bonn, 12.9.2011

Ev helbestina min ji vê navnîşanê vebrajtine:

Ouyang Jianghe : Schnellimbiss. Gedichte, aus dem Chinesischen und mit einem Nachwort von Wolfgang Kubin. Tartin Edition, Untendurch. Salzburg 2010.

Herweha jibo amadekirina vê werger û nivîsê min havil ji van berhemên jêrin wergirt:

Wolfgang Kubin, Nachwort zum “Schnellimbiss” (Xwaringeha Serpêyî)

Wolfgang Kubin Wir wollen kluge Vertreter aus China“ Exklusiv Chinabild Berichterstattung Literatur Kultur Konfuzius-Institut

Shen Yong Miklitz; Ouyang Jianghe (China) „Schreiben als Bestrafung der Inspiration“ http://www.lernforum.uni-bonn.de

Ouyang Jianghe © internationales literaturfestival berlin

  • Ev nivîsa di kovara „Raman“ de, hejmara 177-an 5.2.2012 belavbûye. Kovara navbirî  li Hewlêrê – paytexta Herêma Kurdistanê- derdikev
Advertisements

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden /  Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden /  Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden /  Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden /  Ändern )

Verbinde mit %s